Historische wandeling Boschstraatkwartier

Historische wandeling Boschstraatkwartier

Ontdek de rijke geschiedenis van het Boschstraatkwartier tijdens een boeiende rondleiding met gids Arnold Sanders. De wandeling start bij Bureau Europa en eindigt bij de Sint-Matthiaskerk. Onderweg maakt u kennis met eeuwen aan geschiedenis: van middeleeuwse lakenwevers en kloosters tot de industriële erfenis van De Sphinx en Sappi.

De rondleiding start om 11 uur bij Bureau Europa, buitenzijde (Boschstraat 9) en eindigt bij de Sint Matthiaskerk.

De rondleiding duurt 1,5-2 uur. Inschrijven is verplicht, maximaal 15 deelnemers.

‍

Het Boschstraatkwartier

Het Boschstraatkwartier is een buurt ('kwartier') in het centrum van Maastricht. De buurt heeft een lange geschiedenis, onder andere als woonbuurt van de Maastrichtse lakenwevers, later van de fabrieksarbeiders van De Sphinx. De buurt telt maar liefst 75 Rijksmonumenten en nog eens ruim 50 gemeentelijke monumenten. Samen met de gids Arnold Sanders ontdekt u de historie van deze buurt. Die historie begon in de 14e eeuw. Door de aanleg van de Bassinhaven in de 19e eeuw ontwikkelde het gebied zich met de lakenindustrie uit de late Middeleeuwen, tot een wijk met fabrieken uit de tijd van de Industriële Revolutie, zoals De Sphinx, Sappi.

Het Boschstraatkwartier ontleent zijn naam aan de Boschstraat de uitvalsweg naar ’s-Hertogenbosch. Aan het einde van die straat bevond zich de Boschpoort, die enkele jaren na het opheffen van de vesting Maastricht in 1867 werd gesloopt. Het grootste deel van de buurt werd pas in de loop van de 14e eeuw, door de bouw van de tweede middeleeuwse muur, bij de stad Maastricht gevoegd. Op dat moment stond de Matthiaskerk die in 1350 is gebouwd, al in dit deel van de buurt.

In het Boschstraatkwartier was in de Late Middeleeuwen de lakenindustrie dominant aanwezig. Sommige straatnamen (Lakenweversplein, Raamstraat, het Lakenlood) herinneren hieraan. Ook vestigden zich hier een tweetal kloosters van ridderorden: van de Antonieters en van de Duitse Orde. Beide kloosters raakten zwaar beschadigd bij de belegeringen van 1793 en 1794. De ruïne van het Antonietenklooster werd gesloopt (1848) voor de aanleg van het Kanaal Luik-Maastricht (1845-1850). Van de Commanderij Nieuwe Biesen is een deel van een muur bewaard gebleven in een van de gebouwen van de Sappi.

In 1826 werd de Bassinhaven geopend, die op sluis 20 na (verbinding met de Maas) het eindpunt vormde van de Zuid-Willemsvaart (1845-1850). Een jaar later verplaatste Petrus Regout zijn glasslijperij naar de Boschstraat waar het bedrijf zich snel ontwikkelde. Dit leidde binnen enkele decennia tot een totale transformatie van de wijk. Begin 20e eeuw werkten bijna 2000 bewoners van het Boschstraatkwartier in de glas- en aardewerkfabrieken van De Sphinx. De meeste gezinnen woonden samengepakt in kleine huisjes aan smalle stegen. Een berucht gebouw was de door Petrus Regout gebouwde Cité Ouvrière in de Sint Teunisstraat, waar tientallen gezinnen samenwoonden in piepkleine eenkamerappartementen.

In 1850 opende het Kanaal Luik-Maastricht, wat de industriële ontwikkeling van de buurt nog versnelde. Nog in hetzelfde jaar begon de bouw van de papierfabriek nu Sappi op het terrein van het klooster Nieuwe Biesen, tussen de Maas en de Zuid-Willemsvaart

Voorbeelden van monumentale panden zijn vooral te vinden in de relatief onaangeroerde "schil" van het plan Havezathe. Met name de Boschstraat telt veel monumentale panden, waaronder de gotische Matthiaskerk (ook Sint-Matthijs genoemd) en de Refugie van Hocht (voormalig klooster en Leger des Heilsgebouw). Ook aan de Van Hasseltkade, de Kleine Gracht en de Markt staan nog veel monumentale 17e- of 18e-eeuwse herenhuizen.

‍